Wojtek Kułak

Subiektywnie o "Klerze"

Dodano: 15 październik 2018 r.

Dlaczego scena pogrzebu jest dla mnie taka ważna? Bo przenosi mnie w wymiar uniwersalnych odniesień. Mówi o niszczeniu człowieka bez rzeczowego poznania prawdy. Przypomina o tym, że często dajemy się ponieść emocjom tylko dlatego, bo „coś” usłyszeliśmy.

„Kler” – tak mnie niektórzy po obejrzeniu filmu o tym tytule przezywają, czasami nawet kilka razy dziennie. To dobra okazja, aby trochę „ponakłuwać” i puścić oko. Czy ze złośliwości? W tym wypadku na pewno nie. To raczej żart sytuacyjny wynikający z życzliwości oraz dystansu do propozycji Wojciech Smarzowskiego. Ponadto nigdy nie czułem się częścią kleru, może dlatego, że od lat w pewnym sensie jestem antyklerykałem.

Na film poszedłem, bo była okazja – dziesięć złotych to w końcu nie majątek. Na „dzień dobry” zaskoczyła mnie nabita niemal do końca sala kinowa. Widownią byli w 95 % emeryci. Ci siedzący za nami podczas projekcji zachowywali się, jakby oglądali telenowelę, kwitując swoimi komentarzami niektóre wypowiedzi bohaterów.

Czy Smarzowski mnie poruszył? Na pewno wygenerował kilka myśli, które dla mnie osobiście są istotne. Nie znam się jednak na filmach i mam marne kompetencje do ich oglądania. Niektórzy piszą, że ten film jest taki ważny i dobry artystycznie. Nie chcę poruszać tematu gustów. Ponadto nie mam żadnych „uprawnień”, żeby o artystycznej gustowności „Kleru” pisać.

Dwa tematy chciałbym jednak poruszyć.

Wrażliwość

Wydaje mi się, że to słowo „klucz”. Zauważyłem, że głównym bohaterom w sutannach właśnie wrażliwości – tej ludzkiej, naturalnej – bardzo brakuje. Budzi się ona w nich, to prawda, ale właściwie tylko w dwóch i dopiero wtedy, kiedy zaskakują ich wydarzenia, na które nie byli przygotowani. Nie mają jakby wyjście i zaczynają rozważać, a może bardziej po ludzku główkować, co z sobą począć. Do tej pory codziennie zachowywali się tak, jakby byli motorniczymi obsługującymi jedną linię tramwajową – zawsze to samo, w tę samą stronę. Wszystko mechanicznie, bezdusznie, z przyzwyczajenia. W pewnym momencie ten prowadzony przez nich jednostajną prędkością tramwaj zwyczajnie wyskoczył z torów. Jeżdżenie codziennie tą samą trasą może uśpić czujność, przyzwyczaić do zawsze tego samego krajobrazu, czyli może poniekąd obniżyć wrażliwość. Jak więc na niedostatecznej wrażliwości budować duchowość?

Inne spostrzeżenie w związku z filmem: w tym tramwaju pasażerowie nie interesują się życiem motorniczego: oni sobie, a on sobie.

Pogrzeb

Dla mnie to jądro filmu. Wstrząsająca scena, kiedy widz wie jeszcze niewiele, a jednocześnie być może już poszufladkował głównych bohaterów. Z jednej strony proboszcz prowadzący żałobną liturgię, wcześniej oskarżony o pedofilię, z drugiej strony uczestnicy pogrzebu, zaskoczeni obecnością pewnej grupy ludzi, i w końcu właśnie ci, którzy przyszli, aby zaraz po obrzędzie dokonać samosądu. Po ostatnim akordzie pogrzebowej ceremonii zaczyna się pościg, którego celem jest rozniesienie na kijach klechy pedofila. Udaje mu się jednak ukryć w zaroślach stawu. Kiedy napastnicy znikają, przerażony ksiądz zostaje „wywołany” przez jedną z parafianek, która mówi, że nie wierzy w oskarżenia i podaje konkretne dowody. Ostatecznie, jak się okazuje, ten ksiądz jest niewinny. Za wszystkim stoi jego przyjaciel, o czym ocalały duchowny w tym momencie nie ma jeszcze zielonego pojęcia.

Dlaczego ta scena jest dla mnie taka ważna? Odpowiedź jest banalnie prosta: bo przenosi w wymiar uniwersalnych odniesień. Mówi o niszczeniu człowieka bez rzeczowego poznania prawdy. Przypomina o tym, że często dajemy się ponieść emocjom tylko dlatego, bo „coś” o kimś usłyszeliśmy. I to staje się wystarczającym powodem, żeby zabić słowem, sądem, a nawet chwycić za kij bejsbolowy i odebrać życie w bestialskim akcie samosądu. Właśnie do przeraża, bo pokazuje, jak bardzo potrafimy być bezlitośni, jak szybcy w ocenianiu i ferowaniu wyroków.

To, co napisałem, może oczywiście wyglądać na obronę filmu. Nie mam takich intencji. Co innego chciałbym uwypuklić. Patrząc na bohaterów „Kleru”, możemy wpaść w tę samą pułapkę, w którą wpadli owi ludzie zamierzający dokonać samosądu, czyli to, co zobaczymy w filmie, przeniesiemy na cały kler – jeden do jednego. To właśnie jest ta pułapka – uogólnianie. Tym razem duchowni, wcześniej policja, potem może nauczyciele, politycy, artyści... To spostrzeżenie nie zdejmuje odpowiedzialności za zło, w żadnym wypadku. Jedynie wyhamowuje, przytrzymuje, każe ugryźć się w język wtedy, kiedy wiem niewiele, kiedy nie jestem naocznym świadkiem, kiedy żądza niszczenia nie pozwala przemówić rozsądkowi i miłosierdziu. Zawsze potrzebuję czasu, aby i w swoim oku zobaczyć drzazgę lub może nawet belkę...

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

Polecamy

Jak dobrze i mądrze budować relację z nastolatkami? Jak dojrzale rozmawiać z tymi,...

38,90 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

11,20 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

11,80 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

św. Jan Bosko

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Biografia św. Jana Bosko, ukazująca postać wielkiego wychowawcy i pedagoga jako...

10,88 zł

Otoczony gromadą chłopców któregoś dnia ksiądz Bosko zapytał jednego z nich: "Co jest...

12,60 zł

Albumowe wydanie biografii św. Jana Bosko zawierające zdjęcia archiwalne Świętego. Po...

18,90 zł

Słówka na dobranoc są tradycją wybitnie salezjańską. Ostatnio przełożony generalny...

13,20 zł

Z typowej, niektórzy powiedzą banalnej, biografii Świętego Lodovico Gasparini (reżyseria...

4,99 zł

książka

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

Opowieści Bruno Ferrero w serii ilustrowanych książek skłaniających do refleksji. Jest to...

11,80 zł

Jak dobrze i mądrze budować relację z nastolatkami? Jak dojrzale rozmawiać z tymi,...

38,90 zł

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

Ta książka spokojnie idzie pod prąd, sugerując proste i dostępne dla wszystkich sposoby...

18,00 zł

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

opowiadania dla ducha

Książka jest zbiorem opowiadań na poszczególne dni adwentu i w ten sposób przygotowuje do...

24,00 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

Opowieści Bruno Ferrero w serii ilustrowanych książek skłaniających do refleksji. Jest to...

11,80 zł

«Credo (Wierzę, Wyznanie wiary)» stanowi jedno z największych wyzwań dla katechetów i...

11,20 zł

Książeczka opowiada dzieciom o Bogu. Razem z krótkimi historyjkami jest w niej zawarte...

8,40 zł

Książeczka ta zawiera małę historyjki i klka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej....

11,20 zł

Nikodem - ciuchy dla wiary

Koszulka inspirowana uzdrowieniem niewidomych pod Jerychem. Jezus dotknął ich oczu, a...

59,00 zł

Skarpety kościołowe to idealna propozycja dla eleganckich Panów uczęszczających na...

15,00 zł

Ciemna dolina - koszulka damska. Koszulka inspirowana fragmentem Psalmu 23. Trudno szukać...

55 zł

Projekt powstały w Roku Miłosierdzia. Motywem przewodnim jest Psalm 145, 9. Pan jest...

59,00 zł

Pochwalony - torba. Szara, elegancka, duża i pakowna torba. Kolejny produkt z serii...

39,00

Żywienie zbiorowe - koszulka damska. Projekt inspirowany motywem biblijnym mówiącym o...

55 zł