nr 22/2005
Renata Krzyszkowska

Genetyka na talerzu

Dodano: 31 styczeń 2004 r.

Na początku lipca w Parlamencie Europejskim przeforsowano ustawę, nakazującą dokładne oznaczanie żywności modyfikowanej genetycznie. Zdaniem specjalistów oznacza to jej faktyczne dopuszczenie na unijny rynek i koniec pięcioletniego moratorium na import produktów zmienionych biotechnologicznie. Bez oznakowania będzie można sprzedawać tylko takie artykuły, w których przypadkowe domieszki ulepszonych genetycznie komponentów nie przekraczają 0,9 procent. Na nowo rozgorzała dyskusja między argumenty zwolenników i przeciwników ingerencji w naturę.

Głównym producentem genetycznie ulepszonych roślin są USA, Kanada i Argentyna. Trzy czwarte produkowanej w USA soi i 30 proc. kukurydzy jest genetycznie modyfikowana. Farmerzy amerykańscy skarżą się, że zamknięcie rynku UE dla tych produktów naraża ich na straty w wysokości 300 milionów dolarów rocznie z powodu niezrealizowanego eksportu, głównie kukurydzy. Nowa ustawa Parlamentu Europejskiego ma być ustępstwem wobec Stanów Zjednoczonych, które domagają się od Światowej Organizacji Handlu, aby nałożyła na Europę kary za blokowanie importu żywności modyfikowanej genetycznie. Jest się o co bić. Według szacunków ONZ, wartość całego rynku żywności tego typu ocenia się na ok. 5 mld dolarów rocznie.

Apteka w sałacie

- Modyfikacja genetyczna polega na wprowadzeniu genów odpowiedzialnych za jakąś pożądaną właściwość jednego organizmu do drugiego organizmu zwykle innego gatunku - tłumaczy prof. Janusz Zimny z Instytutu Hodowli i Uprawy Roślin w podwarszawskim Radzikowie. W wyniku zabiegów inżynierii genetycznej udało się nawet umieścić geny robaczków świętojańskich w tytoniu, dzięki czemu uzyskano świecącą jego odmianę. Tą samą drogą uzyskano np. stosowane w medycynie bakterie, które produkują insulinę i szczepionki. Laboratoria pracują nad stworzeniem roślin o działaniu leczniczym np. sałatą zawierającą w sobie szczepionkę przeciw żółtaczce czy marchewką, która chroni przed wrzodami żołądka. Dzięki modyfikacjom genetycznym udało się wprowadzić do ziemniaków toksynę szkodliwą dla owadów, która jednak nie stanowi zagrożenia dla ludzi. By mogła zaszkodzić człowiekowi, musiałby on zjeść kilka ton bulw na raz. Obecnie trwają prace m.in. nad wprowadzeniem do roślin genu małży, co umożliwi produkcję bezpiecznego i trwałego kleju, który znajdzie zastosowanie w chirurgii.

Modyfikacja genetyczna roślin nie zawsze polega na wzbogacaniu jej o dodatkowe geny. Często zabieg ten polega na wzmocnieniu lub wyeliminowaniu działania genów już w nich zawartych. Pierwszymi zmodyfikowanymi genetycznie roślinami, które trafiły na rynek w 1994 r. były pomidory flavr savr zmienione genetycznie przez firmę Calgone z Kalifornii. Zahamowano w nich działanie genu, który odpowiadał za produkcję enzymu rozmiękczającego owoce, dzięki temu pomidory się nie psuły i długo pozostawały świeże. W Polsce można się już spotkać ze zmodyfikowaną genetycznie soją i kukurydzą. Są one używane jako dodatki do pasz zwierzęcych. - Do tej pory nie stwierdzono negatywnych działań roślin modyfikowanych genetycznie u ludzi. Są one najdokładniej przebadanymi roślinami na świecie. Żadnych nie testowano tak intensywnie. Obiektywnie rzecz biorąc nie można jednak zagwarantować, że w dalekiej przyszłości nie ujawnią się jakieś nowe fakty - mówi prof. Janusz Zimny.

Nadzieja biednych

Zmodyfikowane rośliny są odporne na owady i herbicydy, a dzięki temu można zwiększyć plony. Uprawa takich roślin może być szansą dla krajów biednych, w których prawie miliard ludzi przymiera głodem. Pomóc im może opracowanie roślin np. odpornych na suszę lub pewne choroby, co sprawi, że do ich uprawy nie będą potrzebne drogie i szkodliwe środki chemiczne. Państwem, które wiąże nadzieje na poprawę swej sytuacji gospodarczej poprzez biotechnologię są Indie. W kraju tym uprawia się już m.in. zmodyfikowany genetycznie ryż i bawełnę. W piętnastoletnim planie zwalczania niedożywienia wśród hinduskich dzieci dużą rolę mają odegrać genetycznie modyfikowane ziemniaki. Instytucje walczące z ubóstwem zamierzają wykorzystać odmianę tej rośliny bogatą w białko. Ziemniaki wzbogacono o gen wyodrębniony z południowoamerykańskiej jadalnej rośliny o nazwie szarłat. Umożliwia on wytworzenie dodatkowej proteiny, zawierającej potrzebne człowiekowi aminokwasy. Prace nad nowym gatunkiem są w końcowej fazie testów.

- Opierając się na nieudowodnionych, nienaukowych obawach, wiele rządów europejskich zablokowało import modyfikowanej genetycznie żywności. Z powodu tych sztucznych barier część krajów afrykańskich boi się inwestować w biotechnologię, by nie wypaść z europejskich rynków. W imieniu zagrożonej nędzą Afryki, wzywam europejskie rządy do skończenia z oporem wobec biotechnologii - mówił George Bush, otwierając niedawno w Waszyngtonie targi BIO 2003. Podkreślił także, że kraje bogate ponoszą szczególną odpowiedzialność za skuteczną walkę z głodem. A głód nie zniknie, jeśli kraje najuboższe nie otrzymają nowoczesnych technologii upraw, dających dobre plony nawet w trudnych warunkach glebowych i klimatycznych.

Tagi: nauka
Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

Polecamy

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Jak dobrze i mądrze budować relację z nastolatkami? Jak dojrzale rozmawiać z tymi,...

38,90 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Zbiór 133 ćwiczeń teatralnych, które w wielu sytuacjach mogą służyć także jako ćwiczenia...

10,90 zł

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

św. Jan Bosko

Biografia św. Jana Bosko, ukazująca postać wielkiego wychowawcy i pedagoga jako...

10,88 zł

Otoczony gromadą chłopców któregoś dnia ksiądz Bosko zapytał jednego z nich: "Co jest...

12,60 zł

Z typowej, niektórzy powiedzą banalnej, biografii Świętego Lodovico Gasparini (reżyseria...

4,99 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Słówka na dobranoc są tradycją wybitnie salezjańską. Ostatnio przełożony generalny...

13,20 zł

książka

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

11,80 zł

Opowieści Bruno Ferrero w serii ilustrowanych książek skłaniających do refleksji. Jest to...

11,80 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

11,20 zł

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

Ta książka spokojnie idzie pod prąd, sugerując proste i dostępne dla wszystkich sposoby...

18,00 zł

opowiadania dla ducha

Na książeczkę tę składają się małe opowieści oraz kilka refleksji. Jest to coś w rodzaju...

11,80 zł

Bruno Ferrero próbuje dowieść, że chrześcijaństwo jest najprostszą droga do prawdy, a...

18,00 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

11,80 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

11,80 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

11,80 zł

Nikodem - ciuchy dla wiary

Koło rybackie - torba. Projekt inspirowany słowami Ewangelii wg. św. Mateusza. Chrystus...

25 zł

Żywienie zbiorowe - koszulka damska. Projekt inspirowany motywem biblijnym mówiącym o...

55 zł

Czapka "Pochwalony!" w kultowym kroju - truckerka. Siateczka zapewnia doskonałą...

39 zł

Projekt powstały w Roku Miłosierdzia. Motywem przewodnim jest Psalm 145, 9. Pan jest...

59,00 zł

Ciemna dolina - koszulka damska. Koszulka inspirowana fragmentem Psalmu 23. Trudno szukać...

55 zł

Pochwalony - torba. Szara, elegancka, duża i pakowna torba. Kolejny produkt z serii...

39,00