nr 32/2005
Mateusz Werner

Janosik i gangster

Marek Perepeczko 1942-2005

Dodano: 31 styczeń 2004 r.

Janosikowa kreacja, czy chciał tego czy nie, przeniosła zmarłego przed kilkoma dniami aktora w sferę nieśmiertelnego zestawu peerelowskiej ikonografii.

Świetnie zbudowany mężczyzna z ciupagą i w serdaku, potykając się zbiega z pagórka w rytm dramatycznej muzyki. Na twarzy powaga, władcza zmarszczka na czole wskazuje widzowi, że to główny, pozytywny bohater. Jeszcze chwila i zgodnie z leninowską zasadą będzie grabić zagrabione. Jego antagoniści, równie okrutny co tchórzliwy Hrabia Horvath i jego odrażający służalec Murgrabia, poniosą kolejną zasłużoną klęskę.

"Janosik" (1974) Jerzego Passendorfera, mimo swej siermiężności, trafiał do dziecięcej wyobraźni, bo w uporządkowany świat socjalistycznej poprawności wnosił dozwoloną dzikość, gwałt w dobrej sprawie, kontrolowaną przygodę. Ten serial był peerelowskim rezerwatem chuligaństwa, wyjątkowo tym razem prawomyślnego, bo wymierzonego w klasowego wroga. W dodatku za góralskim Don Kichotem ludowej sprawiedliwości snuło się aż dwóch Sancho Pansów granych z lumpenproletariackim sznytem przez Bogusza Bilewskiego i Witolda Pyrkosza, co wyraźnie rozluźniało atmosferę. Właściwie nie wiadomo, dlaczego Janosik nie znalazł się, obok komiksów z Tytusem i Hansa Klossa, w szeregu peerelowskich gadżetów, do których nostalgicznego wdzięku namawiają nas dzisiaj entuzjaści gomułkowskiego designu i gierkowskiej popkultury. Od dawna wiodącym trendem jest tzw. "obciach look" i ktoś, kto nie zachwyca się kapitanem Żbikiem i Pałacem Kultury, ujawnia kompromitujący brak stylistycznego wyrobienia. Aż dziw bierze, że Janosik nie jest "trendy". W moim prywatnym rankingu peerelowskiego surrealizmu Marek Perepeczko z ciupagą w jednej, a Maryną w drugiej ręce uplasował się zaraz za Jarosławem Iwaszkiewiczem pochowanym na własne życzenie w górniczym stroju, który dostał od Edwarda Gierka.

Janosikowa kreacja, czy chciał tego czy nie, przeniosła zmarłego przed kilkoma dniami aktora w sferę nieśmiertelnego zestawu peerelowskiej ikonografii. Rola Perepeczki pozostanie idealnym typem wcielenia tej postaci, choćby nawet Agnieszka Holland dotrzymała słowa i nakręciła swoją wersję historii słowackiego zbója, tym razem na serio i bez ideologicznych naiwności, wyzyskując całą jego malowniczość jako Che Guevary z Podhala. Wśród aktorów dramatycznych panuje zabobonny lęk przed tzw. "zaszufladkowaniem", które podobno uwłacza wszechstronności ich warsztatu. Trudno jednak wyobrazić sobie większy tryumf aktora niż wejście do kanonu wyobrażeń zbiorowości. Markowi Perepeczce się udało. Najlepszym tego dowodem był jego powrót do Polski w połowie lat 90. Mimo uderzającej zmiany wyglądu nie miał najmniejszych problemów z przypomnieniem się widowni. Tylko role, które otrzymywał, były już zupełnie inne.

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

polecamy

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

To kolejna książka z opowiadaniami Bruna Ferrero, która pomaga wejść w świat wiary...

12,20 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

32 rysunki do kolorowania, które przeprowadzają dziecko przez najważniejsze miejsca i...

5,90 zł

św. Jan Bosko

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Ksiądz Bosko na polecenie papieża Piusa IX, spisał dzieje pierwszych 40 lat swego życia....

11,88 zł

Albumowe wydanie biografii św. Jana Bosko zawierające zdjęcia archiwalne Świętego. Po...

18,90 zł

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Kalendarz kieszonkowy składa się z dwóch części: terminarza oraz modlitewnika, w którym...

9,90 zł

Ta książka jest biografią św. Jana Bosko: od urodzenia, przez trudne lata dojrzewania,...

29,90 zł

książka

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

12,90 zł

W książce "Bohaterska Piątka", którą ponownie oddajemy w ręce czytelników, ks. Leon...

19,90 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

To kolejna książka z opowiadaniami Bruna Ferrero, która pomaga wejść w świat wiary...

12,20 zł

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

Książka z opowiadaniami świątecznymi powstała, aby towarzyszyć nam w najmilszym i...

24,90 zł

opowiadania dla ducha

Ze śmiercią spotykamy się wszyscy i wszyscy ją przeżywamy, jednym razem łatwiej, innym...

10,90 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

12,20 zł

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

13,90 zł

Książka jest zbiorem opowiadań na poszczególne dni adwentu i w ten sposób przygotowuje do...

34,40 zł

To kolejna książka z opowiadaniami Bruna Ferrero, która pomaga wejść w świat wiary...

12,20 zł

przypinki

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł