nr 32/2005
Mateusz Werner

Janosik i gangster

Marek Perepeczko 1942-2005

Dodano: 31 styczeń 2004 r.

Janosikowa kreacja, czy chciał tego czy nie, przeniosła zmarłego przed kilkoma dniami aktora w sferę nieśmiertelnego zestawu peerelowskiej ikonografii.

Świetnie zbudowany mężczyzna z ciupagą i w serdaku, potykając się zbiega z pagórka w rytm dramatycznej muzyki. Na twarzy powaga, władcza zmarszczka na czole wskazuje widzowi, że to główny, pozytywny bohater. Jeszcze chwila i zgodnie z leninowską zasadą będzie grabić zagrabione. Jego antagoniści, równie okrutny co tchórzliwy Hrabia Horvath i jego odrażający służalec Murgrabia, poniosą kolejną zasłużoną klęskę.

"Janosik" (1974) Jerzego Passendorfera, mimo swej siermiężności, trafiał do dziecięcej wyobraźni, bo w uporządkowany świat socjalistycznej poprawności wnosił dozwoloną dzikość, gwałt w dobrej sprawie, kontrolowaną przygodę. Ten serial był peerelowskim rezerwatem chuligaństwa, wyjątkowo tym razem prawomyślnego, bo wymierzonego w klasowego wroga. W dodatku za góralskim Don Kichotem ludowej sprawiedliwości snuło się aż dwóch Sancho Pansów granych z lumpenproletariackim sznytem przez Bogusza Bilewskiego i Witolda Pyrkosza, co wyraźnie rozluźniało atmosferę. Właściwie nie wiadomo, dlaczego Janosik nie znalazł się, obok komiksów z Tytusem i Hansa Klossa, w szeregu peerelowskich gadżetów, do których nostalgicznego wdzięku namawiają nas dzisiaj entuzjaści gomułkowskiego designu i gierkowskiej popkultury. Od dawna wiodącym trendem jest tzw. "obciach look" i ktoś, kto nie zachwyca się kapitanem Żbikiem i Pałacem Kultury, ujawnia kompromitujący brak stylistycznego wyrobienia. Aż dziw bierze, że Janosik nie jest "trendy". W moim prywatnym rankingu peerelowskiego surrealizmu Marek Perepeczko z ciupagą w jednej, a Maryną w drugiej ręce uplasował się zaraz za Jarosławem Iwaszkiewiczem pochowanym na własne życzenie w górniczym stroju, który dostał od Edwarda Gierka.

Janosikowa kreacja, czy chciał tego czy nie, przeniosła zmarłego przed kilkoma dniami aktora w sferę nieśmiertelnego zestawu peerelowskiej ikonografii. Rola Perepeczki pozostanie idealnym typem wcielenia tej postaci, choćby nawet Agnieszka Holland dotrzymała słowa i nakręciła swoją wersję historii słowackiego zbója, tym razem na serio i bez ideologicznych naiwności, wyzyskując całą jego malowniczość jako Che Guevary z Podhala. Wśród aktorów dramatycznych panuje zabobonny lęk przed tzw. "zaszufladkowaniem", które podobno uwłacza wszechstronności ich warsztatu. Trudno jednak wyobrazić sobie większy tryumf aktora niż wejście do kanonu wyobrażeń zbiorowości. Markowi Perepeczce się udało. Najlepszym tego dowodem był jego powrót do Polski w połowie lat 90. Mimo uderzającej zmiany wyglądu nie miał najmniejszych problemów z przypomnieniem się widowni. Tylko role, które otrzymywał, były już zupełnie inne.

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

Polecamy

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

11,20 zł

Jak dobrze i mądrze budować relację z nastolatkami? Jak dojrzale rozmawiać z tymi,...

38,90 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

św. Jan Bosko

Otoczony gromadą chłopców któregoś dnia ksiądz Bosko zapytał jednego z nich: "Co jest...

12,60 zł

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Kalendarz kieszonkowy składa się z dwóch części: terminarza oraz modlitewnika, w którym...

9,90 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Albumowe wydanie biografii św. Jana Bosko zawierające zdjęcia archiwalne Świętego. Po...

18,90 zł

Biografia św. Jana Bosko, ukazująca postać wielkiego wychowawcy i pedagoga jako...

10,88 zł

książka

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

Biografia św. Dominika Savio

14,40 zł

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Na książeczkę tę składają się małe opowieści oraz kilka refleksji. Jest to coś w rodzaju...

11,80 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

opowiadania dla ducha

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

11,80 zł

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

Kolejna pozycja z serii ilustrowanych książek autorstwa B. Ferrero, zawierająca małe...

11,80 zł

Książka jest zbiorem opowiadań na poszczególne dni adwentu i w ten sposób przygotowuje do...

24,00 zł

Bruno Ferrero próbuje dowieść, że chrześcijaństwo jest najprostszą droga do prawdy, a...

18,00 zł

«Credo (Wierzę, Wyznanie wiary)» stanowi jedno z największych wyzwań dla katechetów i...

11,20 zł

Nikodem - ciuchy dla wiary

Elegancka saszetka na denary, talenty, srebrniki i kosztowności. Idealna do noszenia na...

49,00 zł

Ciemna dolina - koszulka damska. Koszulka inspirowana fragmentem Psalmu 23. Trudno szukać...

55 zł

Nasz fartuch to absolutny "must have" w kuchni każdej porządnej i nieporządnej pani domu...

65,00 zł

Czapka "Pochwalony!" w kultowym kroju - truckerka. Siateczka zapewnia doskonałą...

39 zł

Mojżesz koszulka męska. Projekt inspirowany fragmentem Księgi Wyjścia. "Mojżesz wyciągnął...

55 zł

Skarpety kościołowe to idealna propozycja dla eleganckich Panów uczęszczających na...

15,00 zł