nr 32/2005
Mateusz Werner

Janosik i gangster

Marek Perepeczko 1942-2005

Dodano: 31 styczeń 2004 r.

Janosikowa kreacja, czy chciał tego czy nie, przeniosła zmarłego przed kilkoma dniami aktora w sferę nieśmiertelnego zestawu peerelowskiej ikonografii.

Świetnie zbudowany mężczyzna z ciupagą i w serdaku, potykając się zbiega z pagórka w rytm dramatycznej muzyki. Na twarzy powaga, władcza zmarszczka na czole wskazuje widzowi, że to główny, pozytywny bohater. Jeszcze chwila i zgodnie z leninowską zasadą będzie grabić zagrabione. Jego antagoniści, równie okrutny co tchórzliwy Hrabia Horvath i jego odrażający służalec Murgrabia, poniosą kolejną zasłużoną klęskę.

"Janosik" (1974) Jerzego Passendorfera, mimo swej siermiężności, trafiał do dziecięcej wyobraźni, bo w uporządkowany świat socjalistycznej poprawności wnosił dozwoloną dzikość, gwałt w dobrej sprawie, kontrolowaną przygodę. Ten serial był peerelowskim rezerwatem chuligaństwa, wyjątkowo tym razem prawomyślnego, bo wymierzonego w klasowego wroga. W dodatku za góralskim Don Kichotem ludowej sprawiedliwości snuło się aż dwóch Sancho Pansów granych z lumpenproletariackim sznytem przez Bogusza Bilewskiego i Witolda Pyrkosza, co wyraźnie rozluźniało atmosferę. Właściwie nie wiadomo, dlaczego Janosik nie znalazł się, obok komiksów z Tytusem i Hansa Klossa, w szeregu peerelowskich gadżetów, do których nostalgicznego wdzięku namawiają nas dzisiaj entuzjaści gomułkowskiego designu i gierkowskiej popkultury. Od dawna wiodącym trendem jest tzw. "obciach look" i ktoś, kto nie zachwyca się kapitanem Żbikiem i Pałacem Kultury, ujawnia kompromitujący brak stylistycznego wyrobienia. Aż dziw bierze, że Janosik nie jest "trendy". W moim prywatnym rankingu peerelowskiego surrealizmu Marek Perepeczko z ciupagą w jednej, a Maryną w drugiej ręce uplasował się zaraz za Jarosławem Iwaszkiewiczem pochowanym na własne życzenie w górniczym stroju, który dostał od Edwarda Gierka.

Janosikowa kreacja, czy chciał tego czy nie, przeniosła zmarłego przed kilkoma dniami aktora w sferę nieśmiertelnego zestawu peerelowskiej ikonografii. Rola Perepeczki pozostanie idealnym typem wcielenia tej postaci, choćby nawet Agnieszka Holland dotrzymała słowa i nakręciła swoją wersję historii słowackiego zbója, tym razem na serio i bez ideologicznych naiwności, wyzyskując całą jego malowniczość jako Che Guevary z Podhala. Wśród aktorów dramatycznych panuje zabobonny lęk przed tzw. "zaszufladkowaniem", które podobno uwłacza wszechstronności ich warsztatu. Trudno jednak wyobrazić sobie większy tryumf aktora niż wejście do kanonu wyobrażeń zbiorowości. Markowi Perepeczce się udało. Najlepszym tego dowodem był jego powrót do Polski w połowie lat 90. Mimo uderzającej zmiany wyglądu nie miał najmniejszych problemów z przypomnieniem się widowni. Tylko role, które otrzymywał, były już zupełnie inne.

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

polecamy

Ze śmiercią spotykamy się wszyscy i wszyscy ją przeżywamy, jednym razem łatwiej, innym...

10,90 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

12,20 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Ta książka jest biografią św. Jana Bosko: od urodzenia, przez trudne lata dojrzewania,...

29,90 zł

To kolejna książka z opowiadaniami Bruna Ferrero, która pomaga wejść w świat wiary...

12,20 zł

św. Jan Bosko

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Ta książka jest biografią św. Jana Bosko: od urodzenia, przez trudne lata dojrzewania,...

29,90 zł

Z typowej, niektórzy powiedzą banalnej, biografii Świętego Lodovico Gasparini (reżyseria...

4,99 zł

Ksiądz Bosko na polecenie papieża Piusa IX, spisał dzieje pierwszych 40 lat swego życia....

11,88 zł

książka

Jak dobrze i mądrze budować relację z nastolatkami? Jak dojrzale rozmawiać z tymi,...

38,90 zł

Powieść dla wszystkich tych, którzy nie stracili jeszcze wiary w uzdrawiającą moc miłości...

7,00 zł

Zbiór 133 ćwiczeń teatralnych, które w wielu sytuacjach mogą służyć także jako ćwiczenia...

10,90 zł

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

13,90 zł

opowiadania dla ducha

Bruno Ferrero próbuje dowieść, że chrześcijaństwo jest najprostszą droga do prawdy, a...

18,00 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

12,20 zł

Opowiadania Bruno Ferrero w sposób obrazowy i czuły ukazują różne sytuacje, a ich...

13,90 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

13,90 zł

To kolejna książka z opowiadaniami Bruna Ferrero, która pomaga wejść w świat wiary...

12,20 zł

Książka jest zbiorem opowiadań na poszczególne dni adwentu i w ten sposób przygotowuje do...

34,40 zł

przypinki

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł