nr 32/2005
Mateusz Werner

Janosik i gangster

Marek Perepeczko 1942-2005

Dodano: 31 styczeń 2004 r.

Janosikowa kreacja, czy chciał tego czy nie, przeniosła zmarłego przed kilkoma dniami aktora w sferę nieśmiertelnego zestawu peerelowskiej ikonografii.
...ciąg dalszy

Właśnie ta zmiana zamówienia wiele mówi o dzisiejszej Polsce i naszej kinematografii. Zamiast Jaśka z "Wesela" Wyspiańskiego czy Nowowiejskiego z "Trylogii" Sienkiewicza, Malutkiego z "Kolumbów" Bratnego czy Centuriona Szczurza Śmierć z "Piłata i innych" Wajdy - zobaczyliśmy karykaturalne postaci z telewizyjnych seriali: "Baru Atlantic" i "13. Posterunku". Pierwsza większa filmowa rola w latach 90., jego prawdziwy "comeback", to postać gangstera w "Sarze" Macieja Ślesickiego, gdzie Perepeczko zagrał u boku Bogusława Lindy. Dokonała się tu symboliczna transformacja bohatera. Janosik, ludowy watażka na własną rękę wymierzający sprawiedliwość, zamienia się w Józefa - ociężałego, potężnego mafiosa kierującego z zacisza swych gabinetów i limuzyn walką przestępczego świata ze sprawiedliwością. Ostatnia rola w najnowszym, również gangsterskim filmie Marcina Ziębińskiego "Dublerzy", przypieczętowuje tę przemianę: Perepeczko gra tu bezlitosnego Don Corazziego z Sycylii, który przybywa do Polski, aby wykonać egzekucję na swoich wrogach. Wedle słów reżysera inspiracją dla tej postaci miał być sam Vito Corleone Marlona Brando.

Poczciwy Janosik staje się mrocznym mordercą - w tej transformacji przegląda się ciekawy proces obejmujący całą naszą dzisiejszą kulturę. Widać w tym łapczywe pożądanie dojrzałości. Za wszelką cenę porzucić infantylny klimat peerelowskiej Nibylandii i stać się normalnym krajem z poważnymi problemami! Mafioso, człowiek stojący ponad prawem, korumpujący władzę i bezkarnie zbrodniczy, to nowy obraz zła - zła nie "na niby", ale tego prawdziwego, poważnego, o którym robią filmy Amerykanie. Brzmi to absurdalnie w kraju, w którym wybudowano Auschwitz i zburzono Warszawę, ale polski kompleks sielankowej kultury jest silniejszy niż historyczne doświadczenie i widać to również w rozrywkowych filmikach Macieja Ślesickiego czy Władysława Pasikowskiego. PRL konserwowała ten kompleks zarówno w kulturze oficjalnej, jak i niezależnej: zło pojawiało się tam wyłącznie jako ingerencja z zewnątrz - w postaci hitlerowca, Krzyżaka, złego pana czy ubeka. Niezwykle rzadko, co zresztą psychologicznie zrozumiałe, odważano się penetrować ludzką naturę w Polaku, bez względu na zbiorowe poczucie krzywdy i próby te, np. Grzegorza Królikiewicza czy Andrzeja Żuławskiego, miały w sobie coś rozpaczliwego. Gangsterzy polskiego kina lat 90. są karykaturalnym odreagowaniem tych zaległości.

W latach 90. Marek Perepeczko zagrał też postać Macieja "Chrzciciela" w Wajdowskiej ekranizacji "Pana Tadeusza". Okazało się, że przed aktorem stanęła następująca alternatywa: albo zramolały kostium szkolnych lektur, albo też spreparowana fikcja "nowej rzeczywistości". Dwa komiksy, mniej więcej siebie warte. Choć komiksów nie lubię, to jeśli miałbym wybierać, wolałbym Conana Barbarzyńcę, Batmana, Terminatora czy Rambo. Nie ustępując warunkami fizycznymi Schwarzeneggerowi, czy Perepeczko był od nich lepszym aktorem. By mogli się o tym przekonać nie tylko polscy widzowie, Marek Perepeczko musiałby się urodzić w innym miejscu i w innych czasach.

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

polecamy

Zbiór 133 ćwiczeń teatralnych, które w wielu sytuacjach mogą służyć także jako ćwiczenia...

10,90 zł

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

Opowiadania Bruno Ferrero w sposób obrazowy i czuły ukazują różne sytuacje, a ich...

13,90 zł

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

św. Jan Bosko

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Albumowe wydanie biografii św. Jana Bosko zawierające zdjęcia archiwalne Świętego. Po...

18,90 zł

Z typowej, niektórzy powiedzą banalnej, biografii Świętego Lodovico Gasparini (reżyseria...

4,99 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

Ksiądz Bosko na polecenie papieża Piusa IX, spisał dzieje pierwszych 40 lat swego życia....

11,88 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

książka

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Powieść dla wszystkich tych, którzy nie stracili jeszcze wiary w uzdrawiającą moc miłości...

7,00 zł

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

13,90 zł

Ta książka spokojnie idzie pod prąd, sugerując proste i dostępne dla wszystkich sposoby...

18,00 zł

Biografia św. Dominika Savio

14,40 zł

opowiadania dla ducha

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

12,20 zł

Kolejna pozycja z serii ilustrowanych książek autorstwa B. Ferrero, zawierająca małe...

13,90 zł

Książka jest zbiorem opowiadań na poszczególne dni adwentu i w ten sposób przygotowuje do...

34,40 zł

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

12,90 zł

przypinki

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł