ks. Sylwester Jędrzejewski SDB

Dlaczego Bóg Starego Testamentu wydaje się taki okrutny?

z cyklu Pytamy teologa

Dodano: 17 marzec 2016 r.

Jak pogodzić przykazanie "Nie zabijaj" z nakazem kamieniowania za zdradę męża? – pyta Staszek. O odpowiedź poprosiliśmy biblistę.

fot. fotos.schuldekanat CC/Flickr.com

Bóg powiedział, żeby nie zabijać i jednocześnie żeby zatłuc kamieniami na śmierć kobietę, która zdradzi męża. Poza tym jest cała lista czynów, za które grozi śmierć. Bóg w Starym Testamencie niejednokrotnie jest potworem, który morduje swój lud i wybija go bez litości. Osobiście nie godzę się na taki wizerunek Boga i jeżeli naprawdę taka jest Jego natura, to nie wiem, czy chcę być jego wyznawcą. Poza tym surowe prawa, które dał w Starym Testamencie, nie mają absolutnie nic wspólnego z religią pokoju, miłości, miłosierdzia, pomocy, wybaczenia i szacunku, jaką szerzył jego Syn. - Staszek

Tekst nie ma charakteru pytania, a stanowi raczej rodzaj osobistej oceny, która może prowadzić do negatywnej decyzji wiary w Boga, objawiającego się w Starym Testamencie. Rzeczywiście, lektura tekstów Starego Testamentu, bez uwzględnienia kontekstu historycznego i kulturowego, może być szokująca. Był taki czas, że m.in. z tego powodu, nie zalecano – a nawet wręcz zabraniano – lektury niektórych tekstów Starego Testamentu. Działo się tak nawet w studiach teologicznych. Dopiero rozwój nauki, w oparciu o odkrycia archeologiczne, badania języków biblijnych, studia nad literaturą starożytną i studia porównawcze, oraz aplikowanie tych osiągnięć do studiów nad tekstami Biblii, pozwolił na podstawowy wniosek: rozwijający się (ewoluujący) obraz Boga w Starym Testamencie jest adekwatny do ówczesnej kultury. Został więc wyrażony i zapisany w języku i pojęciach, używanych w tamtych, odległych czasach. I był zgodny z ówczesnym postrzeganiem różnych bóstw, które miały pełnić funkcję opiekuńczą. Funkcja taka domagała się tego, aby było to bóstwo dominujące nad innymi, silniejsze. Widziano zatem i Boga Izraela jako opiekuna swojego ludu, zwyciężającego wszelkie przeciwności. Dodać należy, że Bóg w ujęciu Starego Testamentu, konfrontowany był ciągle z innymi bóstwami. Jego pojęcie rodziło się zatem w konfrontacji: najpierw z politeizmem (mnogość równoprawnych bóstw), potem z henoteizmem (mój bóg jest „lepszy” od innych bóstw), aby ostatecznie przybrać formę monoteizmu (mój/nasz Bóg jest jeden, potem jedyny; inne są nicością).

Kultura tamtych czasów sprawiła i to, że równie okrutna była obyczajowość. Stąd normy religijne odzwierciedlały tak okrutną obyczajowość. Zabijanie okrutne, kamieniowanie czy wyrzucanie poza społeczność (co równało się praktycznie śmierci), niestety okrutne, trudne jest współcześnie do zrozumienia. Ale do takiego wniosku prowadził długi proces. Jego zasadniczą cezurę (przedział) stanowiło definitywne objawienia Boga w Jezusie Chrystusie, Synu Bożym.    

Sam powiedział o sobie, że nie przyszedł znieść Prawa, ale je wypełnić (Mt 5,17). Jezus zatem w swoim prawodawstwie nie przekreśla wcześniejszych zasad prawa religijnego, ale nakazuje skonfrontować je z miłością Boga, jako Jego istotą. Człowieka wszak stworzył Bóg na swój obraz i podobieństwo (Rdz 1,26). Dlatego Jezus mówi: Lecz biada wam, faryzeuszom, bo dajecie dziesięcinę z mięty i ruty, i z wszelkiego rodzaju jarzyny, a pomijacie sprawiedliwość i miłość Bożą. W ten sposób Jezus wraca i przywraca pierwotne i prawdziwe oblicze Boga (miłość) oraz zasadę sprawiedliwości, która ma rządzić ludzką społecznością. Naturą Boga – z której wynikają zasady życia człowieka – nie jest zatem okrucieństwo, ale – jak pisze św. Paweł – jest nią miłość Boża: Miłość nie wyrządza zła bliźniemu. Przeto miłość jest doskonałym wypełnieniem Prawa (Rz 13,10).

Podsumowując: Bóg objawiał się człowiekowi zgodnie z uwarunkowaniami kultury, w której człowiek żył (Wielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś Bóg do ojców naszych przez proroków – Hbr 1,1).  Wyjaśnienie teologiczne może brzmieć: mówił do ludzi tak, jak mogli Go wówczas zrozumieć; linia biegnie aż do pełni czasów (Gal 4; Hbr 1,1) kiedy wyraził się poprzez Syna (wiele przypowieści ewangelicznych, obrazujących Boga, np. o marnotrawnym synu).
Normy/przepisy religijne, tworzone były przez ludzi, a służyły dla wyrażenia totalnej odmienności tego Boga od innych bóstw  oraz totalnej odrębności tego ludu (Izraela), który sobie wybrał, od innych narodów. Mówiąc o sobie, Bóg jednocześnie mówił o człowieku. Kulturowe uzasadnienie Boga okrutnego jest analogiczne z ówczesnym kulturowym okrucieństwem człowieka - stąd takie okrutne normy życia społecznego i indywidualnego. Aż wreszcie powiedział wszystko o sobie i wszystko o człowieku: obraz Boga Ojca w człowieku wyraziło człowieczeństwo Jego Syna Jezusa, który dał się zabić dla naszego zbawienia. Tę drogę zbawienia kontynuuje w nas poprzez nasze życie w Kościele Duch Święty, który jest w nas sprawcą i chcenia i działania (Flp 2,13). Zatem Bóg objawia się teraz poprzez nas i to my, wierzący, realizujemy mniej czy bardziej udolnie religię Boga Najwyższego: religię pokoju, miłości, miłosierdzia, pomocy, wybaczenia i szacunku, jaką głosił Syn Boga żywego, Jezus Chrystus. 


 O autorze:

dr hab. Sylwester Jędrzejewski SDB, adiunkt w katedrze hermeneutyki biblijnej i judaistyki UPJPII w Krakowie, przez wiele lat wychowawca i wykładowca w seminarium salezjanów w Krakowie 

 

 

Jeśli chcesz zadać pytanie teologowi, prześlij je na adres redakcja@bosko.pl.

Reklama
Portret użytkownika Anonymous
Anonymous (anonimowy), 8 czerwiec 2018 r.

Jeżeli ktoś chce wiedzieć jaki jest Bóg - niech patrzy na Chrystusa, bo On jest pełnym obrazem Ojca . Dlatego radziłabym zaczynac czytanie Pisma Świętego od Nowego Testamentu. Bóg tak kocha kazdego człowieka ze postanowił go zbawić cierpiąc męki i umierając za niego na krzyżu. Pan Bóg dał nam największy z mozliwych dowód Swojej miłości! "Bo nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś zycie oddaje za przyjaciół swoich". Jakze wielka to miłość! Pan Bóg jest samą Miłością, Dobrocią, Miłosierdziem, Prawdą! Nie ma w Nim ŻADNEJ nieprawości! Wszelkie takie podejrzenia trzeba odrzucać a Stary Testament rozważac pamiętając o tym jaki jest Bóg (Miłość, Dobroć, Prawda, Miłosierdzie) i pytać Pana z pokorą i miłością:"Panie, przecież Ty jesteś samą Miłością, Dobrocią i Miłosierdziem, nie rozumiem tego i tego. Proszę, jeżeli zechcesz udzielić mi tej łaski, spraw abym to z pomocą Ducha Świętego zrozumiał/zrozumiała."

Zawsze o tym nalezy pamiętac (choćby się waliło i paliło) , ze Pan Bóg jest Dobry, Prawy, Milosierny i Kochający, bo inaczej to się pobłądzi i oddali się człowiek od prawdy. I mimo ze czegos nadal nie rozumiemy (bo wszystkiego i tak nie pojmiemy) to trzymajmy sie tego co jest pewne i co rozumiemy czyli jaki jest Bóg (a pełny Jego Obraz znajdujemy w Nowym Testamencie - Pan Jezus,ktory objawia nam Ojca).

Oh. Jak to wspaniale ze mamy TAKIEGO własnie Boga, a nie Boga ktory byłby bezlitosnym tyranem!!!!

Portret użytkownika Anonymous janusz
Anonymous janusz (anonimowy), 30 wrzesień 2018 r.

Twoja wypowiedź to taki bełkot o "miłości, miłosierdziu, prawości nie mających poparcia w faktach. Nawet biblijnych. Mówisz że trzeba czytać tylko to co jest o miłości a to co jest o okrucieństwie to czytać pamiętając że to i tak tylko miłośc... No idiotyczne do granic. Stary testament jest integralną częścią opowieści o Bogu. Nie można jej negować i tłumaczyć jako niezrozumiałą dla nas. Słowa są słowami. Czegoż mam nie rozumieć. Okrucieństwo jest okrucieństwem. Jeżeli bóg jest wszechmocny to zamiast mordować, powinien jednym skinieniem sprawić żeby ludzie byli dobrzy. Jeżeli jest wszechwiedzący to powinien wiedzieć jak będzie postępował człowiek... że będzie zły i okrutny. Może właśnie taki stał sie człowiek na wzór swojego boga???? Ta bajka nie trzyma się kupy. Takie maleńkie ale... Skąd wzięły sie inne narody poza Żydami skoro ich nie stworzył bóg... Przecież Żydzi byli zniewoleni przez Rzymian nie stworzonych przez boga. Czemy miłosierny bóg nie sprawił swoją wszechmocą, żeby Rzymianie ich uwolnili / czemu dopuścił żeby jego wybrany lud popadł w niewolę / tylo musiał mordować ich okrutnie ??? I na koniec. Co oznacza , że Jezus swoją śmiercią "zbawił ludzi"??? Że bóg przestał już ich mordować /np. II wojna światowa - 60 mln ofiar , tsunami i 250 mln zbitych w ciągu kilku godzin i to na urodziny syna jakby w prezencie....- wszak bóg jest sprawcą wszystkiego / czy że ludzie będą lepsi... To już żart... Więc po co bóg ojciec zamordował swojego syna, też boga / ???!!! / w okrutny sposób....

Portret użytkownika GentRAZ
GentRAZ (anonimowy), 6 czerwiec 2018 r.

Artykuł to bełkot, który nie odpowiada na pytania tylko podaje własne i na nie odpowiada.
Już w czasach adama bóg był okrutny, i kierował się dobrem większego ogółu niż zasady moralnośći dając władze Lamek'owi...i te chore teksty ze starego testamentu, tak samo kierujące się zwierzęcym przetrwaniem a nie prawda i moralnoscia. Nastepnie przychodzi jezus i mówi o moiłości do boga i bliznich - to wszytstko jest co najmniej dziwne.

I ostatnie by nie było za długo, Jak bóg kiepsko używa swoich mocy... w raju + te plagi i inne śmiesznie wygladajace posunięcia nawet dla prymitywnego i wasko myślacego człowieka jak ja/my ... Wystarczyło dla przykładu objawic sie faraonowi i decydujacym ludzia, postraszyc ich by sie az zesrali na miejscu zamias wysyłac mojzesza i zabijac ludzi od tak lub zrobic by w nocy stracili wszyscy przytomnosc i pojawili sie rano w ziemi obiecanej ALE NIE ON CHCIAŁ TYLKO PRZEDŁUZENIA GATUNKU, A NIE GŁUPICH MENTALNEI NIEWOLNIKÓW !!!

A do artykułu, skoro on nie ma konkurencji to dlaczego musiał byc taki okutny i emanować swoją wyższość...

lużne Wnioski: Bóg ,wygląda jakby nas CHODOWAŁ(może jako baterie) i liczy się przetrwanie, nie wiadomo o co w tym chodzi.

Wierze w boga i mam do niego żal i nie rozumiem tego góvvna do okoła, dobranoc

Portret użytkownika Anonymous
Anonymous (anonimowy), 21 maj 2018 r.

Ja tam jestem w stanie zrozumieć początek starego testamentu, człowiek jako istota słaba od początku postępował nie tak jak Bóg nakazał (Adam i Ewa lub Kain i Abel...) sodoma i gomoria, potop.
Surowy Bóg daje nam życie i świat, my tego nie szanujemy następnie za pomocą Aniołów lub kataklizmów Karci nas za to nie posłuszeństwo. Każdy rodzić czasami z Miłości musi powiedzieć dziecku "Nie".

Natomiast księga Wyjścia mnie załamuje... Błagam niech ktoś użyje argumentów które przekonają mnie o słusznym postępowaniu Boga nadając prawo jakie nadał ludowi Izraela w księdze wyjścia, bo powiem szczerze że te za przeproszeniem "gnioty" z tego artykułu, i kilku jakie dzisiaj przeczytałem przekonują mnie że nie wiedząc co odpowiedzieć autorzy piszą jakimś teologicznym bełkotem o miłości...

Dr hab. Sylwestrze Jędrzejewski, mam tutaj religijny dylemat! jest ksiądz ode mnie starszy i mądrzejszy więc proszę mi pomóc pisząc artykuł w kilku zdaniach "łopatologicznym" językiem a nie takim urzędowym bełkotem dla czego powinniśmy szanować takie a nie inne prawa Boga. Dlaczego tym razem nie za pomocą istot wyższych (aniołów) lub kataklizmów nie każe ludzi tylko daje przyzwolenie na zabijanie się nawzajem i segreguje ludzi na gorszych i lepszych! Nowy testament mówi że sąd należy do Boga i to po naszej śmierci a życie ludzie to świętość!
Teraz muszę bardzo skrupulatnie przeczytać cały stary testament, potem nowy i mam nadzieję że sam dojdę do tej konkluzji ale może człowiek który całe życie spędził z Biblią w rękach pokaże mi dobry kierunek patrzenia.. .na to liczyłem szukając artykułu takiego jak ten niestety przykro mi to pisać ale ten artykuł to jakiś "Bełkot"...
Do nas prostych ludzi przemawiają proste przykłady. W zeszłą Niedzielę na kazaniu ksiądz dzielił się z nami swoimi przemyśleniami odnoście do czytania i opowiedział bardzo prostą historyjkę którą zapamiętam do końca życia a mianowicie opowiadał o grupie biwakowiczów którzy rozłożyli swoje namioty i kiedy już mieli rozpocząć dobrą zabawę, ognisko itd. przyszła burza i polały się strugi deszczu. Zamiast dobrej zabawy spędzili wieczór w namiotach i zadawali pytania do Boga "Boże dla czego robisz nam na przekór, cały rok się modlimy, pielgrzymujemy a jak raz do roku wybieramy się na biwak to zsyłasz deszcz", na drugi dzień idąc do pobliskiego miasteczka usłyszeli od ludzi o tym jak mieszkańcy wsi dziękowali Bogu za wczorajszy deszcz bo akurat jakiemuś dużemu gospodarzowi podczas żniw zapalił się kombajn i zaczęło płonąć całe pole ale dosłownie po chwili zaczęła się ulewa która pożar ugasiła i uratowała plony. A przy okazji zniszczyła plany biwakowiczów....

Morał był taki że moje drobne nieszczęście jest może efektem ubocznym dla większego dobrego czynu Boga gdzieś obok mnie... i nie można mieć pretensji do Boga o niepowodzenia w życiu bo nie mamy przed oczami całego obrazka tylko jakiś tam drobny fragmencik....

Od dzisiaj pewnie często w codziennym życiu będę sobie przypominał o tych słowach bo to do mnie trafiło, a dzisiaj czytam Księgę Wyjścia w starym testamencie i jestem przerażony dla tego proszę o trochę większy kawałek obrazka i kilka argumentów które pomogą mi zrozumieć dla czego tak sórowo i odmiennie do Nowego testamentu brzmiały prawa Boże.... i dla czego człowiek dostał prawo do zabicia czegoś co Bóg stworzył, nie ważne za jakie przewinienie.....

Portret użytkownika WYJAŚNIENIE
WYJAŚNIENIE (anonimowy), 2 luty 2018 r.

TAKI A NIE INNY JEST SENS ODBOSKIEGO POZBAWIANIA ŻYCIA W STARYM TESTAMENCIE: voxdomini.com.pl/ojciec/o_01.htm "Aby żyć wśród ludzi przeze Mnie stworzonych, wybrałem w Starym Testamencie proroków. Pouczyłem ich o Moich pragnieniach, o Moich troskach i Moich radościach, żeby ukazali je wszystkim. Im bardziej szerzyło się zło, tym bardziej Moja dobroć pobudzała Mnie do porozumiewania się z duszami sprawiedliwymi, aby przekazywały Moje polecenia tym, którzy powodowali nieład. Niekiedy musiałem posłużyć się surowością, aby ich odzyskać – a nie karać, gdyż to spowodowałoby jedynie zło – aby ich odwieść od zła i skierować ku ich Ojcu i Stworzycielowi, o którym zapomnieli i przestali Go znać w swej niewdzięczności. Później zło tak zalało serca ludzi, że byłem zmuszony zesłać na
świat nieszczęścia, aby oczyścić człowieka poprzez cierpienie, zniszczenie jego dóbr czy nawet utratę życia. Był potop, zniszczenie Sodomy i Gomory, wojny itp... " "wszyscy ci, którzy wezwą mnie imieniem ojca – choćby tylko jeden raz – nie zginą, ale pewni będą życia wiecznego razem z wybranymi." "Boże mój! Teraz widzę, jak Twoja Miłość do mnie, o Panie, była wielka, a ja stale Cię obrażałem tak złym życiem. Nigdy nie myślałem o Tobie, Panie, mój Ojcze, mój Zbawicielu. Ty widzisz teraz wszystko. Proszę Cię, Panie, o wybaczenie mi całego tego zła, które widzisz we Mnie i które wyznaję w zawstydzeniu. Kocham Cię, mój Ojcze i Zbawicielu."

Portret użytkownika Anonymous
Anonymous (anonimowy), 22 styczeń 2018 r.

Na tym polega wiara, albo wierzysz albo nie. Ty nie chcesz wierzyc, ok- Twoja sprawa. Choc piszac o mitologii sam chcesz w to wierzyc. Nie wszystko wytlumaczysz rozumem.

Portret użytkownika Anonymous
Anonymous (anonimowy), 16 listopad 2017 r.

Biblia to tylko starożytna mitologia, tekst religigijny jakich wiele, nie ma co sobie zawracać głowy takimi bzdurami. Ze starożytnych mitów greckich i rzymskich się śmiejemy i wątpimy że tacy bogowie kiedykolwiek istnieli, a biblię i zawarte w niej niejednokrotnie okrutne treści, Kościół Rzymskokatolicki każe nam traktować jak najbardziej poważnie, wmawiając nam że tete statożytne teksty to natchnione słowo boże? Katolicy biblię znają tylko ze mszy, gdzie czytane są tylko najbardziej znane fragmenty biblii, takie jak Kazanie na Górze, a o niewygodnych fragmentach nie mówi się zupełnie, i pomija takie które demaskują kościół katolicki, jako religię odstępczą? Pytanie brzmi : Skąd wiesz, że to bóg jest tym dobrym, a szatan tym złym? Dlaczego biblia mówi: Bóg jest miłością? Skoro bóg jest miłościwy i dobry, dlaczego najpierw tworzy ludzi, wszystkie zwierzęta, potem się rozmyśla i postanawia ich zabić? Dlaczego dopuszcza się mordów i wyrzyna w pień całe miasta i rodziny? Morduje dzieci, stosuje odpowiedzialność zbiorową? Jak nazwałbyś taką istotę? Czy aby na pewno bogiem? Wyobraź sobie, że taki bóg istnieje. Przerażająca perspektywa. Na szczęście biblia to tylko starożytne mity sprzed trzech tysięcy lat i spisane dla ludzi żyjących wvtamtym okresie, a nie dla nas, żyjących w XXI wieku. Fikcja lieracka, z której powinniśmy się śmiać, niż drzeć ze strachu przed nieistniejącym okrutnym Jahwe. Miała wpływ na kulturę, jest wiele powiedzonek zapożyczonych z biblii takich jak ewa z raju, chodzić od annasza do kajfasza. Nie ma sensu w to wierzyć i traktować jako prawdy wiary, naprawdę. Trzeba to olać, bo zwarjujesz. :) Pozdrawiam serdecznie, więcej luzu w życiu!

Portret użytkownika Miłosław
Miłosław (anonimowy), 22 luty 2018 r.

Dla nas, żyjących w XXI w. i dla tych z wieków minionych aś do I. jest Nowy Testament, także się zgadzam generalnie z Tobą. Ale co teraz powiesz nt. Nowego Przymierza gdy te starotestamentowe argumenty już nie pomogą?

Portret użytkownika Anonymous
Anonymous (anonimowy), 20 luty 2017 r.

Witam,

sa rzeczy ktore nie daja mi spokoju, prawde mowiac po przeczytaniu starego testamentu moja wiara stracila moc. Dlczego Bog w swojej wspanilosci musial utozsamiac sie ludzimy, ktorzy byli wobec Siebie okrutni? nie mogl stanowic przykladu wrecz odwrotnego, aby zlo niwelowac? Bylem przekonany iz nalezy wybaczac blizniemy a nie szukac zemsty. Nie ma w tym ani troche milosci, moralnosci, zrozumienia. Daje mi to tylko wrazenie iz biblia powstala z pomyslu czlowieka, aby zaprowadzic lad i porzadek w spoleczenstwie. Uwazalem ze Koran jest religia nie nawisci jednakze po przeczytaniu starego testamentu musze powiedziec iz nie pomiedzy nimi roznicy

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

Polecamy

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

11,20 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

11,80 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

św. Jan Bosko

Albumowe wydanie biografii św. Jana Bosko zawierające zdjęcia archiwalne Świętego. Po...

18,90 zł

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Z typowej, niektórzy powiedzą banalnej, biografii Świętego Lodovico Gasparini (reżyseria...

4,99 zł

Ksiądz Bosko na polecenie papieża Piusa IX, spisał dzieje pierwszych 40 lat swego życia....

11,88 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Słówka na dobranoc są tradycją wybitnie salezjańską. Ostatnio przełożony generalny...

13,20 zł

książka

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

Opowieści Bruno Ferrero w serii ilustrowanych książek skłaniających do refleksji. Jest to...

11,80 zł

Pouczająca i inspirująca antologia. William J. Bennett zebrał setki historii, które...

45,00 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

opowiadania dla ducha

Bruno Ferrero próbuje dowieść, że chrześcijaństwo jest najprostszą droga do prawdy, a...

18,00 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

11,80 zł

Książeczka opowiada dzieciom o Bogu. Razem z krótkimi historyjkami jest w niej zawarte...

8,40 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

11,80 zł

Książeczka ta zawiera małę historyjki i klka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej....

11,20 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Nikodem - ciuchy dla wiary

Żywienie zbiorowe - koszulka damska. Projekt inspirowany motywem biblijnym mówiącym o...

55 zł

Ciemna dolina - koszulka damska. Koszulka inspirowana fragmentem Psalmu 23. Trudno szukać...

55 zł

Pochwalony - torba. Szara, elegancka, duża i pakowna torba. Kolejny produkt z serii...

39,00

Mojżesz koszulka męska. Projekt inspirowany fragmentem Księgi Wyjścia. "Mojżesz wyciągnął...

55 zł

Koło rybackie to projekt inspirowany słowami Ewangelii wg. św. Mateusza. Chrystus...

55 zł

Koło rybackie - torba. Projekt inspirowany słowami Ewangelii wg. św. Mateusza. Chrystus...

25 zł