140/2017
o. Jacek Olczyk SJ

Ciało

Dodano: 8 maj 2017 r.

Na pytanie o ludzkie ciało nie ma prostej i wyczerpującej odpowiedzi. Medycyna, antropologia, filozofia, psychologia, socjologia, teologia – każda z nauk odpowiada na to pytanie inaczej. Każda z nich patrzy na ciało z innej perspektywy, inaczej rozkłada akcenty, umieszcza ciało w innym kontekście. Zainspirowany współczesnymi badaniami antropologicznymi, chcę zaproponować refleksję nad ludzkim ciałem jako symbolem relacyjności człowieka.

Myślenie o ludzkim ciele zawsze jest naznaczone przez fakt, że mamy nasze własne, bardzo konkretne ciało. Tak bardzo jesteśmy z nim związani, że czasami trudno nam zwrócić na nie uwagę i świadomie nad nim się zastanowić. Widzimy, słyszymy, czujemy zapachy i smaki, dotykamy, jemy, pijemy, pracujemy, rozmawiamy, kochamy i grzeszymy – poprzez ciało. Cały nasz kontakt z otaczającym światem, z rzeczami i ludźmi, jest na wskroś cielesny. Inaczej się nie da. I jest to kontakt dwukierunkowy. Świat dociera do nas poprzez ciało, a ono „objawia” nas całemu światu. Coraz bardziej popularne studia nad „mową ciała” pozwalają nam zrozumieć, że ono nieustannie „opowiada” o nas wszem i wobec, i że tylko w jakimś stopniu mamy na to wpływ. W dużej mierze własne ciało nas obnaża. „Mówi” o nas, jacy naprawdę jesteśmy, i tylko trochę udaje nam się ukryć pod ubraniem, wyuczonymi gestami, zwrotami itd.

Indywidualne, dynamiczne, kruche

Nasze ciało jest ambiwalentne. Jest nam dane i zadane. Płeć, kolor skóry, kształt uszu i nosa, kolor oczu… w ogóle od nas nie zależą. Na zdrowie i kondycję fizyczną, pracę i odpoczynek, fryzurę, sposób ubierania – mamy większy lub mniejszy wpływ. Nasze ciało przeżywamy czasem jako dar, a czasem jak wyrok. Nasze ciało ma ogromne możliwości, ale też wielkie ograniczenia. Jego prawidłowy rozwój domaga się bardzo konkretnej dyscypliny, wiążącej się z trudem i wyrzeczeniami. Nasze ciało jest historyczne. Poczyna się i rozwija – najpierw w łonie matki, a potem wydane na światło dzienne. Z czasem dojrzewa, staje się płodne i produktywne. Potem się starzeje. W końcu umiera. Przypomina księgę, w której zapisana jest nasza historia. Choroby mogą wiele powiedzieć o naszym stylu życia. Blizny będą wołać o odniesionych ranach. Siwizna da świadectwo o naszym życiowym doświadczeniu.

Umożliwia relacje i daje życie

„Dlatego to mężczyzna opuszcza ojca swego i matkę swoją i łączy się ze swą żoną tak ściśle, że stają się jednym ciałem” (Rdz 2,24). Poczęcie materialnie bierze się ze zbliżenia cielesnego między mężczyzną i kobietą. Gdy jednak przyjmiemy, że ciało jest symbolem całej naszej relacyjności, wtedy to ścisłe połączenie mężczyzny ze swoją żoną oznacza nie tylko fizyczne zbliżenie, ale też komunię, która przenika wszystkie inne relacje. Kiedy mąż i żona rzeczywiście i całkowicie oddali się sobie nawzajem – wtedy wszystko inne zostaje włączone w tę ich podstawową więź. Cielesne oddanie się sobie nawzajem staje się celebracją komunii ogarniającej wszystko inne. W takiej atmosferze powinno poczynać się nasze życie. Nasze ciało stąd bierze swój początek. „Bądźcie płodni i rozmnażajcie się” (Rdz 1,28) to pierwsze słowa, jakie w Biblii mówi do ludzi Bóg.

Jest symbolem

Słowo symbol pochodzi od greckiego terminu symbolon. Termin ten sięga korzeniami do słów: sym – razem oraz ballo – rzucać, i wskazuje na coś, co łączy. Pierwotnie oznaczał niewielki przedmiot z gliny, kości itp., który był łamany na pół podczas zawierania jakiejś umowy. Powtórne złożenie połówek potwierdzało więź łączącą ich posiadaczy. Taki symbolon był więc widzialnym znakiem, który odnosił do bardzo konkretnej relacji międzyludzkiej (przyjaźni, pokrewieństwa, wspólnego interesu, zobowiązania) Stąd symbol to znak (przedmiot, gest, dźwięk, słowo, obraz graficzny), komunikujący jakąś większą, stojącą za nim rzeczywistość. A czego symbolem jest nasze ciało, skoro po drugiej stronie jego historyczności jest śmierć? Ta nieuchronna rzeczywistość jawi się jako koniec relacji – w czasie, w przestrzeni, w ciele. Martwe ludzkie ciało to nie człowiek. Kontakt z ludzkimi zwłokami najmocniej uzmysławia nam, że my to nie tylko nasze ciało – ono jest symbolem, za którym stoi coś więcej. Wiemy, że prędzej czy później śmierć nas dotknie. Może będziemy na to przygotowani, a może zupełnie zaskoczeni. Ale pewne jest, że nasze ciało umrze. Śmierć jest więc naszym podstawowym zmartwieniem. Z każdym dniem jesteśmy coraz bliżej spotkania ze śmiercią. A świadomość śmierci może napełniać nas lękiem, że kiedyś przestaniemy istnieć.

„Mowa ciała” Jezusa

Początek i koniec życia Jezusa, a właściwie Jego poczęcie oraz śmierć i zmartwychwstanie – wprowadzają zupełną nowość w myślenie i przeżywanie rzeczywistości ludzkiego ciała. Poczęcie Jezusa z Maryi, bez udziału mężczyzny, jest niezwykłym przełamaniem bariery pomiędzy czasem (doczesnością) a wiecznością, oraz między przestrzeniami ducha a światem materialnym. Bóg z własnej inicjatywy przekroczył tę granicę. „On, istniejąc w postaci Bożej, nie skorzystał ze sposobności, aby na równi być z Bogiem, lecz ogołocił samego siebie, przyjąwszy postać sługi, stawszy się podobnym do ludzi” (Flp 2,6-7). Bóg stał się jednym z nas właśnie przez przyjście w ciele – przez wcielenie. Początek życia Jezusa bierze się z Bożej wieczności, a zatem sięga głębiej niż chwili Jego poczęcia. Słowo Boże mówi o tym, że „stworzył Bóg człowieka na swój obraz” (Rdz 1,27) – w Jezusie w pełni „stało się ciałem i zamieszkało wśród nas” (J 1,14). Przyglądanie się poczęciu Jezusa pozwala nam wierzyć, że i nasze życie ma swoje źródło w Bożej wieczności. Wcielenie to początek nowego i pełnego objawienia Boga. „Mowa ciała” Jezusa Chrystusa jest świadectwem tego, jaki naprawdę jest Ojciec (por. J 14,9). Tak jak nasze ciało jest symbolem naszej relacyjności ze światem, tak ciało Jezusa jest symbolem relacji, jaką Ojciec niebieski ma do świata. I to jest bardzo dobra nowina, bo Bóg umiłował świat, więc Jezus przyszedł nie po to, aby go potępić, ale żeby świat został przez Niego zbawiony (por. J 3,16-17).

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

Bruno Ferrero

«Credo (Wierzę, Wyznanie wiary)» stanowi jedno z największych wyzwań dla katechetów i...

11,20 zł

Ta książka spokojnie idzie pod prąd, sugerując proste i dostępne dla wszystkich sposoby...

18,00 zł

Bruno Ferrero próbuje dowieść, że chrześcijaństwo jest najprostszą droga do prawdy, a...

18,00 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

11,80 zł

Książeczka ta zawiera małę historyjki i klka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej....

11,20 zł

Książka jest zbiorem opowiadań na poszczególne dni adwentu i w ten sposób przygotowuje do...

24,00 zł

św. Jan Bosko

Dynamiczny, nie pozbawiony humoru film w sposób skrótowy prezentuje działalność i...

29,82 zł

Otoczony gromadą chłopców któregoś dnia ksiądz Bosko zapytał jednego z nich: "Co jest...

12,60 zł

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Biografia św. Jana Bosko, ukazująca postać wielkiego wychowawcy i pedagoga jako...

14,50 zł

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Ksiądz Bosko na polecenie papieża Piusa IX, spisał dzieje pierwszych 40 lat swego życia....

11,88 zł

Poznańska Piątka

Zakładka z pięcioma wychowankami salezjańskiego oratorium z Poznania, beatyfikowanymi...

0,50 zł

W książce "Bohaterska Piątka", którą ponownie oddajemy w ręce czytelników, ks. Leon...

19,90 zł

Pięknie opowiedziana historia błogosławionych męczenników przemawia bardzo wymownie w...

18 zł

Rodzina Salezjańska w Polsce w 2017 roku chce dziękować Panu Bogu w sposób szczególny za...

6 zł

książka

Biografia św. Dominika Savio

14,40 zł

Pouczająca i inspirująca antologia. William J. Bennett zebrał setki historii, które...

45,00 zł

Ta książka spokojnie idzie pod prąd, sugerując proste i dostępne dla wszystkich sposoby...

18,00 zł

Napisane z ogromnym zaangażowaniem i ewangeliczną prostotą, porywające studium na temat...

25 zł

Powieść dla wszystkich tych, którzy nie stracili jeszcze wiary w uzdrawiającą moc miłości...

7,00 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Nikodem - ciuchy dla wiary

Elegancka saszetka na denary, talenty, srebrniki i kosztowności. Idealna do noszenia na...

49,00 zł

Żywienie zbiorowe - koszulka damska. Projekt inspirowany motywem biblijnym mówiącym o...

55 zł

Czapka "Pochwalony!" w kultowym kroju - truckerka. Siateczka zapewnia doskonałą...

39 zł

Skarpety kościołowe to idealna propozycja dla eleganckich Panów uczęszczających na...

15,00 zł

Ciemna dolina - koszulka damska. Koszulka inspirowana fragmentem Psalmu 23. Trudno szukać...

55 zł

Koło rybackie to projekt inspirowany słowami Ewangelii wg. św. Mateusza. Chrystus...

55 zł