nr 30/2005
Maja Gawrońska

Wirtualna Polska Walcząca

Dodano: 31 styczeń 2004 r.

Szkoła, miłość, wojna. 20-latkowie, wolontariusze z Muzeum Powstania Warszawskiego, zbierają relacje powstańców, którzy wtedy też mieli po 20 lat.

fot. W. Radomski

Bartek Giedrys, 18-latek, codziennie rano wpina w klapę mały srebrny znaczek Polski Walczącej. Koledzy różnie na to reagują. Czasami głupkowatym śmiechem, czasami ktoś spyta, dlaczego nosi znaczek Walczącej Polonii albo Wirtualnej Polski. Bartek nosi go od dwóch lat, od czasu, gdy po raz pierwszy przyszedł do stołecznego Muzeum Powstania Warszawskiego. Teraz razem z innymi wolontariuszami bierze udział w projekcie Archiwum Historii Mówionej. Muzeum do października przyszłego roku chce utrwalić relacje kilku tysięcy żołnierzy - uczestników powstania. To pokolenie 80-latków, więc i ostatnia szansa na zapis ich wspomnień. Od zeszłego roku zmarło trzystu z nich. Wolontariusze spotykają się z żołnierzami w ich domach. Kameralnej rozmowie towarzyszy operator kamery, który rejestruje spotkanie. Na straży nowoczesnej formy przekazu stoją dwudziestoletni wolontariusze. Dziś mają tyle lat, co ich rozmówcy podczas powstania. Nic dziwnego, że tworzy się między nimi bliska więź, a młodzi dzięki starszym budują własną definicję patriotyzmu. Jak sami mówią, słowa trudnego i niemodnego, ale bardzo dziś potrzebnego.

• Byłam w Warszawie, mieszkałam na Długiej i chodziłam do gimnazjum wtedy. (…) Byłam w tak młodym wieku, że rodzice nie pozwalali mi samej na ulicę wychodzić, Niemców oglądać.

Jadwiga Badmajew "Jagoda"

Bartek to miłośnik filatelistyki, starych monet i wszelkich staroci. Zbiera eksponaty. Najważniejszy przedmiot w jego domowej kolekcji to skórzana torba sanitariusza z pierwszej wojny światowej z zachowanymi plamami krwi. W tym roku Bartek zdaje maturę. Potem wybierze historię albo stosunki międzynarodowe. Na egzaminie wolałby pisać raczej o XX wieku niż o starożytności. - Choć w szkole jeszcze nigdy nie przerabiałem drugiej wojny światowej. Zanim nauczyciel do niej doszedł, zaczęły się wakacje - mówi. W przyszłości Bartek widzi się jako archeolog albo pracownik IPN-u.

Alicja Waśniewska, 20-letnia szatynka w okularach, studentka pierwszego roku nauk politycznych na Uniwersytecie Warszawskim. Co ją łączy z Bartkiem? Po zajęciach znajduje czas na wizytę w Muzeum Powstania Warszawskiego, gdzie tak jak on jest wolontariuszką.

Wywiad z powstańcem trwa około dwóch godzin. Każdy wolontariusz ma listę dziesięciu pytań, które może rozbudowywać. - Chodzi nam o uzyskanie pełnego obrazu: co ta osoba robiła w czasie powstania, przed wojną i po niej, z jakiej rodziny pochodziła - tłumaczy Alicja, która przeprowadziła już 15 takich wywiadów. Bartek dwa razy tyle. Każdy z rozmówców na długo pozostaje w ich pamięci.

Bartek siedzi w ciepłym domu. Na stole kruche ciasto z owocami, paruje herbata. Ale Bartek nie sięga po ciasto. Słucha opowieści o przejściu przez kanały, w których dzisiejszy staruszek, a wtedy 20-letni chłopak, spędził 40 godzin. Bartek zamyka oczy i czuje się jakby tam był. Przed oczami ma ciemność, pod nogami metr szlamu. Po raz kolejny następuje na martwe ciało. Nie wszystkim udało się przejść. Niektórzy umarli w kanałach z wycieńczenia. Przy otwartych włazach stoją hitlerowcy. Panuje kompletna cisza. Jeden szmer i wrzucą granat.

Alicji też pozostał w pamięci obraz kanałów. Emerytka, pani Magda Wyczańska, częstuje herbatą i mówi do Alicji "córuniu". A potem Alicja słyszy już tylko przeraźliwy wrzask z opowieści pani Wyczańskiej. Wtedy w kanale, stojąc do pasa w błocie, myślała, że to umierający ranny. Jednak z bliska grupa powstańców zobaczyła, że w szlamie ugrzązł kot. Musieli go zabić. Kocur nie przeżyłby w ściekach, a każdy jego odgłos prowokował hitlerowców. Zabił go staruszek, z którym Alicja rozmawiała trzy tygodnie wcześniej. Oboje staruszkowie opowiadali jej o naprawdę ciężkich chwilach. I o swoich wątpliwościach, czy w ogóle uda im się wyjść z kanałów. Padł wtedy nawet pomysł samobójstwa, jedynego honorowego wyjścia, jak im się wówczas zdawało. Zgubili drogę. Jedna z dziewczyn wychylała się na chwilę, żeby ją odnaleźć, ale długo nie mogli znaleźć "czystego" wyjścia.

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

Polecamy

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

Zbiór 133 ćwiczeń teatralnych, które w wielu sytuacjach mogą służyć także jako ćwiczenia...

10,90 zł

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

św. Jan Bosko

Kalendarz kieszonkowy składa się z dwóch części: terminarza oraz modlitewnika, w którym...

9,90 zł

Z typowej, niektórzy powiedzą banalnej, biografii Świętego Lodovico Gasparini (reżyseria...

4,99 zł

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Otoczony gromadą chłopców któregoś dnia ksiądz Bosko zapytał jednego z nich: "Co jest...

12,60 zł

książka

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

Biografia św. Dominika Savio

14,40 zł

Zbiór 133 ćwiczeń teatralnych, które w wielu sytuacjach mogą służyć także jako ćwiczenia...

10,90 zł

Opowieści Bruno Ferrero w serii ilustrowanych książek skłaniających do refleksji. Jest to...

11,80 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

11,80 zł

opowiadania dla ducha

Książeczka opowiada dzieciom o Bogu. Razem z krótkimi historyjkami jest w niej zawarte...

8,40 zł

«Credo (Wierzę, Wyznanie wiary)» stanowi jedno z największych wyzwań dla katechetów i...

11,20 zł

Książeczka ta zawiera małę historyjki i klka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej....

11,20 zł

Opowieści Bruno Ferrero w serii ilustrowanych książek skłaniających do refleksji. Jest to...

11,80 zł

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

11,20 zł

Nikodem - ciuchy dla wiary

Koszulka inspirowana uzdrowieniem niewidomych pod Jerychem. Jezus dotknął ich oczu, a...

59,00 zł

Skarpety kościołowe to idealna propozycja dla eleganckich Panów uczęszczających na...

15,00 zł

Projekt powstały w Roku Miłosierdzia. Motywem przewodnim jest Psalm 145, 9. Pan jest...

59,00 zł

Czapka "Pochwalony!" w kultowym kroju - truckerka. Siateczka zapewnia doskonałą...

39 zł

Koło rybackie to projekt inspirowany słowami Ewangelii wg. św. Mateusza. Chrystus...

55 zł

Nasz fartuch to absolutny "must have" w kuchni każdej porządnej i nieporządnej pani domu...

65,00 zł