nr 2/2003
Alfreda Gierad

Zapobieganie samobójstwom u dzieci i młodzieży

Dodano: 31 styczeń 2004 r.

Myśl starożytna: "Żyj, bo gdy umrzesz - świat umrze wraz z Tobą"

Nie można przechodzić obojętnie obok wzrastającej liczby samobójstw dzieci i młodzieży. Nie możemy być obojętni, dlaczego młody człowiek odchodzi od społeczeństwa czy też usiłuje to uczynić. Wychodząc z założenia, że system społeczny powinien zapewnić każdemu dogodne warunki rozwoju i umożliwiać zaspokajanie potrzeb, trzeba zwrócić uwagę na to, czy przyczyna zachowań suicydalnych nie tkwi w wadliwym funkcjonowaniu życia społecznego. Konieczne jest zainteresowanie się losem ludzi młodych, którzy często nie znają wszystkich możliwości rozwiązania swoich problemów, a zatem nie są w pełni świadomi dokonywanego wyboru. Samobójstwa dzieci i młodzieży są popełniane raczej w wyniku wołania o pomoc niż jako zdecydowane pragnienie rozstania z życiem. Fakt, że często można im zapobiec jest wystarczającą podstawą wezwania społeczeństwa, aby uczyniło wszystko dla okazania pomocy zagrożonym ludziom. Niepokój tych desperatów udziela się rodzinie i dalszemu otoczeniu. Stąd też liczne instytucje naukowe, organizacje charytatywne, stowarzyszenia międzynarodowe podejmują wysiłki w kierunku ograniczenia zjawiska samobójstw.

Człowieka zagrożonego samobójstwem nie wolno pozostawić samemu sobie - jest to podstawowa zasada w profilaktyce samobójstw. Decydujące znaczenie ma kontakt z takim człowiekiem, również werbalny. Żyjemy w czasach obumierania języka i uwiądu rozmów. Ale każda rozmowa ma wartość tylko wówczas, jeśli wspiera ją autentyczne ludzkie zaangażowanie. Niczego nie da się uzyskać pustymi napomnieniami, dodawaniem otuchy, banalnymi słowami pocieszania: "weź się w garść", "bierz przykład ze mnie". Potęguje to jedynie poczucie bezsilnego rozgoryczenia.

Mitchel Anthony, amerykański suicydolog uważa, że stykając się z załamanym nastolatkiem nie trzeba wpadać w panikę, że nie jest się psychologiem czy innym specjalistą. Ponad 80% osób zagrożonych uzyskuje pomoc od niespecjalistów. Oczywiście, że w sprawach życia i śmierci nie można pozwolić sobie na zbytnią pewność siebie. Trzeba jednak ośmielić się okazując pomoc, pamiętając o kontakcie ze specjalistą. Oto wskazówki postępowania terapeutycznego z osobą małoletnią pozostającą w sytuacji kryzysowej:

  1. "Zbuduj pomiędzy wami most":
    • bądź mocnym, mów tonem życzliwym ale stanowczym,
    • dostarczaj wzmocnienia pozytywnego za okazanie rozsądku i szukanie pomocy przez skontaktowanie się,
    • ukaż, że obchodzi cię jej problem i jest dla ciebie ważny,
    • zapewnij oparcie emocjonalne.
  2. "Otwórz drzwi i słuchaj":
    • pomóż tej osobie zacząć mówić, a wtedy słuchaj,
    • koniecznie postaraj się zrozumieć problemy, które kryją się za wypowiedziami tej osoby.
  3. "Oceń rzeczywistość":
    • na ile są poważne zamiary skończenia z sobą?
    • czy istnieje konkretny plan, czy jest to tylko powracająca myśl o samobójstwie?
    • jeśli to konieczne, skieruj zagrożonego po pomoc do odpowiednich osób,
    • nie obiecuj tajemnicy, to może kosztować ludzkie życie,
  4. "Oceń natężenie":
      oceń, czy ta osoba ma poważne myśli samobójcze, czy jest tylko bardzo wzburzona,
      - jak silne są emocje w tej chwili?
  5. "Traktuj rozmówcę poważnie":
    • nie lekceważ ani nie umniejszaj znaczenia słów tej osoby, pod pozornym spokojem może kryć się ogromne poczucie rozpaczy,
    • zaufaj swoim podejrzeniom, że twój podopieczny może myśleć o samozniszczeniu
  6. "Zadaj właściwe pytania":
    • jeśli rozmówca ma myśli samobójcze, nie bój się o nie pytać,
    • samo "wyłożenie kart na stół" i przystąpienie do rozprawy z problemem może mieć wartość terapeutyczną.
  7. "Znajdź i zmobilizuj systemy oparcia":
    • oceń, czy rozmówca ma w sobie siły, które mogą być dla niego oparciem w pokonywaniu kryzysu,
    • dowiedz się, kto jest najważniejszą osobą w jego życiu (mającą największy wpływ na jego życie), czy można się z nią skontaktować, czy będzie pomocna, czy zachowa się wrogo.
  8. "Podejmij działania":
    • zrób coś konkretnego i namacalnego, daj osobie zagrożonej coś, czego będzie mogła się uchwycić,
    • skoncentruj się na najważniejszej sprawie i zastosuj metody pozytywnego opanowania problemu,
    • ustal hierarchię problemów i zaplanuj działanie,
    • skłoń rozmówcę do podjęcia decyzji, by zrobił coś konstruktywnego w celu znamy swojej sytuacji,
    • jeśli to potrzebne, przejmij inicjatywę i bądź stanowczy,
    • na ile i kiedy to tylko będzie możliwe, odsuń osobę zagrożoną od jej głównych środków samozniszczenia.
  9. "Utrzymaj cel":
    • kryzys niekoniecznie można uznać za miniony tylko dlatego, że osoba zagrożona twierdzi, iż tak się stało,
    • konieczne jest dalsze postępowanie, upewnij się, że tak się stało.
  10. "Przekaż pałeczkę":
    • zapewnij "wyspy oparcia" wokół zagrożonej osoby,
    • włącz w to najwięcej pozytywnie nastawionych życzliwych osób, w tym specjalistów,
    • zawsze dbaj o to, by osoba zagrożona była ciągle otoczona pomocą.

Zapobieganie samobójstwom zależy nie tylko od fachowych kwalifikacji osób profesjonalnie zajmujących się tą dziedziną, lecz przede wszystkim od zwykłej ludzkiej dobroci. W sytuacji tzw. kryzysu samobójczego poszukuje się pomocy drugiego człowieka. Zwłaszcza my, nauczyciele, postawieni na drodze życiowej młodych ludzi powinniśmy być dla nich oparciem i motorem napędzającym chęci spędzenia swego życia w sposób piękny. Zobowiązani jesteśmy czynić tak, by instynkt życia u młodych ludzi był silniejszy niż instynkt śmierci.

*Alfreda Gierad - nauczycielka w Gimnazjum w Zarszynie

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

Polecamy

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

11,20 zł

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

św. Jan Bosko

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Kalendarz kieszonkowy składa się z dwóch części: terminarza oraz modlitewnika, w którym...

9,90 zł

Biografia św. Jana Bosko, ukazująca postać wielkiego wychowawcy i pedagoga jako...

10,88 zł

Nowe, przeredagowane wydanie książki "Spełniony sen" w twardej oprawie.

21,80 zł

Otoczony gromadą chłopców któregoś dnia ksiądz Bosko zapytał jednego z nich: "Co jest...

12,60 zł

książka

Jak dobrze i mądrze budować relację z nastolatkami? Jak dojrzale rozmawiać z tymi,...

38,90 zł

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Zbiór 133 ćwiczeń teatralnych, które w wielu sytuacjach mogą służyć także jako ćwiczenia...

10,90 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

opowiadania dla ducha

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

11,80 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

11,80 zł

Opowieści Bruno Ferrero w serii ilustrowanych książek skłaniających do refleksji. Jest to...

11,80 zł

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

Na książeczkę tę składają się małe opowieści oraz kilka refleksji. Jest to coś w rodzaju...

11,80 zł

«Credo (Wierzę, Wyznanie wiary)» stanowi jedno z największych wyzwań dla katechetów i...

11,20 zł

Nikodem - ciuchy dla wiary

Koło rybackie to projekt inspirowany słowami Ewangelii wg. św. Mateusza. Chrystus...

55 zł

Ciemna dolina - koszulka damska. Koszulka inspirowana fragmentem Psalmu 23. Trudno szukać...

55 zł

Mojżesz koszulka męska. Projekt inspirowany fragmentem Księgi Wyjścia. "Mojżesz wyciągnął...

55 zł

Nasz fartuch to absolutny "must have" w kuchni każdej porządnej i nieporządnej pani domu...

65,00 zł

Projekt powstały w Roku Miłosierdzia. Motywem przewodnim jest Psalm 145, 9. Pan jest...

59,00 zł

Skarpety kościołowe to idealna propozycja dla eleganckich Panów uczęszczających na...

15,00 zł