nr 3/2011
Sabina Miodońska

Jest karnawał, jest zabawa!

Dodano: 16 luty 2011 r.

Tańce, hulanki, swawole! Karnawał jest okresem, na który wiele osób czeka cały rok. To czas prywatek, imprez i bali, który w tym roku trwa wyjątkowo długo, bo aż do 8 marca.

Według Zygmunta Glogera, polskiego etnografa, słowo karnawał pochodzi od włoskiego określenia carne vale, czyli mięso żegnaj. Stąd wywodzi się staropolska nazwa karnawału: mięsopust lub zapusty, które "są od wieków porą wszelakiego rodzaju zabaw, widowisk, balów maskowych i uczt." Trudno jednoznacznie określić datę rozpoczęcia karnawału. W tradycji niektórych krajów rozpoczyna go Sylwester, w innych 6 stycznia, czyli Święto Trzech Króli.

Karnawał na świecie

Najbardziej znane światu obchody karnawałowe odbywają się w Rio de Janeiro. Każdego roku do Brazylii zjeżdżają tysiące turystów z całego świata. Ulicami miasta przechodzą barwne korowody. W kwestii ubrania obowiązuje odpowiedni kanon. Poza skromnością stroju obowiązkiem jest to, by błyszczał, miał pełno ozdób i był wymyślny.

Urozmaiceniem karnawału w Wiedniu jest znany całemu światu bal debiutantek. Ten rodzaj zabawy organizuje się od roku 1936 w Operze Wiedeńskiej. To doskonała okazja dla panien na prezentację przed szerokim, męskim gronem. Obowiązkiem jest założenie pięknej, długiej, białej sukni.

Domeną weneckiego karnawału jest bal maskowy. Po całym mieście płynie morze kolorowych, błyszczących, wytwornych masek. Kupić je można na dziesiątkach straganów i sklepików rozstawionych wzdłuż turystycznych szlaków. Zabawa w Wenecji trwa dziesięć dni. W tym czasie, oprócz balów odbywających się w pałacach wzdłuż Canale Grande czy parad, w każdej uliczce aż roi się od kuglarzy, sztukmistrzów, małych trup teatralnych i grajków. Do zabawy może przyłączyć się każdy ważne, by był w przebraniu.

Niemiecki karnawał nazywany jest piątą porą roku. Ma związek z wypędzaniem złych duchów pojawiających się wraz ze zmianami pór roku. W trakcie zabawy barwnie ubrane kobiety uzbrojone w nożyce obcinają mężczyznom krawaty. Nie pomijają nawet wysoko postawionych urzędników, którzy przekazują im symboliczne klucze do bram miasta. Oznacza to, że w okresie karnawału władza leży w rękach kobiet.

Mniej znany, ale wcale nie mniej barwny jest karnawał w Nowym Orleanie. Jego zasadnicza część to pełen parad ostatni tydzień. Miasto zapełniają wtedy jazzowe bandy, orkiestry dęte i platformy z tancerzami.

Staropolska tradycja

Pierwsze wzmianki o polskich zapustach i związanych z nimi obyczajach pochodzą z XVII-wiecznych starodruków. Zgodnie z duchem i temperamentem narodowym karnawał staropolski - suty, hałaśliwy, wesoły i szumny był czasem różnych uciech: polowań, tańców i kuligów.

W dawnej Polsce na wsiach odbywały się tradycyjne przemarsze różnorodnych przebierańców. Korowody przypominały te, które wędrują w okresie Świąt Bożego Narodzenia: był turoń, niedźwiedź, konik, bocian i żuraw (jako zwiastun wiosny). Wierzono, że wpuszczenie przebierańców do domu przyniesie mu dostatek i urodzaj. Specyficznym przebierańcem był Zapust, który zapowiadał szybkie zakończenie się karnawału. Ubrany był w odwrócony na lewą stronę kożuch przewiązany sznurem, na głowie miał czapkę przybraną gałązkami choinkowymi i różnokolorowymi wstążkami.

W miastach organizowano bardzo kosztowne i wystawne bale karnawałowe. Na tę okazję wynajmowano służbę, zaopatrywano się w dodatkową porcelanę, a damy kupowały kilka eleganckich sukien. Były to początkowo maskarady "na zadany temat", najczęściej mitologiczny, które z czasem przekształciły się w publiczne bale, zazwyczaj także kostiumowe lub maskowe, z obowiązującymi biletami wstępu i płatnym bufetem. XIX-wieczni pamiętnikarze uskarżali się w swych zapiskach na wielką kosztowność redut, a mimo to uczęszczano na nie powszechnie. Poza publicznymi odbywały się też liczne przyjęcia i zabawy w domach prywatnych: rodzice panien na wydaniu zapraszali na "wieczory tańcujące", było wiele wesel i uczt zaręczynowych, a od początków XX w. urządzano także specjalne imprezy karnawałowe dla dzieci, nazywane "kinderbalami". Ostatnie trzy dni kończące karnawał nazywano "zapustami, "mięsopustem" lub po prostu "ostatkami". Każdy region miał własne, przypisane do tych dni tradycje, tańce, obrzędy i zabawy. Wszystkie bale karnawałowe kończyły się z chwilą wybicia godziny dwudziestej czwartej, w nocy z wtorku na Środę Popielcową, kiedy rozpoczynał się Wielki Post.

Karnawał w PRL-u

W PRL standardy się zmieniły. Aby wyglądać ładnie na sali balowej, niekoniecznie trzeba być ładną. Trzeba za to wiedzieć, jak uwydatnić swoje dobre strony, a zatuszować defekty - pisała ówczesna prasa. Radzono również, aby do kąpieli dodać funt boraksu, który wyciągnie ból ze zmęczonych nóg, a trochę krochmalu uczyni skórę gładką i delikatną. Wtarcie w podeszwy spirytusu mentolowego miało zapobiec zmęczeniu nóg podczas pląsów. Warto było też wiedzieć, że paznokcie u rąk powinny być różowe, albowiem zbyt czerwone źle świadczą o guście estetycznym kobiety. Najważniejsze bale sylwestrowe i karnawałowe w latach 50. i 60. odbywały się w komitetach PZPR, radach narodowych i domach kultury. Obrusy zastępował często biały papier, przypinany do stołów pinezkami, najpiękniejsze kreacje pochodziły z pewexu, a zamiast szampana pito mocniejsze alkohole z tzw. musztardówek.

Dla dzieci i młodzieży

Jak dzisiaj spędzamy karnawał? Statystyki mówią, że większość dorosłych Polaków nie weźmie udziału w żadnej imprezie karnawałowej. Zupełnie inaczej kształtują się dane w odniesieniu do dzieci i młodzieży. Właściwie każdy przedszkolak weźmie czynny udział w co najmniej jednej zabawie karnawałowej. Troszkę mniej chętnych do zabawy jest w gronie uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i liceów. Co tańczymy? W karnawale królują tańce latynoamerykańskie. Na parkietach balowych i podłogach prywatkowych popularna jest także salsa, cha cha, jive oraz disco. Jak za dawnych lat także dzisiaj powszechne w okresie karnawału są imprezy w przebraniach. Najważniejsze, by przebrania możliwie najbardziej odbiegały od naszego codziennego stroju. Warto pokusić się o drobne urozmaicenia akcesoriami: kolorowe czapeczki, korony, tiary, torebki, wąsy, brody, rękawiczki, peruki, szale, pióropusze, okulary i inne gadżety dopełniające strój są mile widziane na karnawałowych zabawach.

Karnawał to czas muzyki, wyszukanych kreacji i tańców do białego rana. Każdy, kto jeszcze nie zdecydował, jak uczcić tegoroczny karnawał, powinien przejrzeć różne oferty, by podtrzymać tradycję i przeżyć szaloną, karnawałową noc.

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

polecamy

Obraz 20x30 cm został wydrukowany na płótnie bawełnianym CANVAS (100% bawełny, 360 g/m2)...

85,00 zł

Janków jest całe mnóstwo, ale taki – tylko jeden. Wielu już opisywało jego życie, ale...

18,90 zł

To kolejna książka z opowiadaniami Bruna Ferrero, która pomaga wejść w świat wiary...

12,20 zł

Biografia bł. ks. Tytusa Zemana jest świadectwem niezwykłej odwagi i bezkompromisowości....

34,90 zł

Zebrane w tej książce opowiadania przybliżają Maryję jako wrażliwą i czułą towarzyszkę...

24,90 zł

Tytuł tomiku uświadamia, że tym, co naprawdę mamy i czego nigdy nie zostaniemy pozbawieni...

15,90 zł

św. Jan Bosko

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Trzy części legendarnego komiku o św. Janie Bosko tym razem w wersji kolorowej!

33,00 zł

Janków jest całe mnóstwo, ale taki – tylko jeden. Wielu już opisywało jego życie, ale...

18,90 zł

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

książka

Janków jest całe mnóstwo, ale taki – tylko jeden. Wielu już opisywało jego życie, ale...

18,90 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

"Do Canossy i z powrotem" to zbiór ciekawostek i dykteryjek zaczerpniętych z dwóch...

24,90 zł

Ta mała antologia powstała z pragnienia docenienia jego nauczania o codziennej modlitwie...

15,90 zł

Biografia bł. ks. Tytusa Zemana jest świadectwem niezwykłej odwagi i bezkompromisowości....

34,90 zł

Trzy części legendarnego komiku o św. Janie Bosko tym razem w wersji kolorowej!

33,00 zł

opowiadania dla ducha

Kolejna pozycja z serii ilustrowanych książek autorstwa B. Ferrero, zawierająca małe...

13,90 zł

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

Bruno Ferrero próbuje dowieść, że chrześcijaństwo jest najprostszą droga do prawdy, a...

18,00 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

12,20 zł

Opowiadania Bruno Ferrero w sposób obrazowy i czuły ukazują różne sytuacje, a ich...

13,90 zł

Zebrane w tej książce opowiadania przybliżają Maryję jako wrażliwą i czułą towarzyszkę...

24,90 zł

przypinki

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł